De scheepsbouw is voor het zeevarende Nederland altijd belangrijk geweest. In de vierdelige Andere tijden-serie Hollands glorie duikt presentator Hans Goedkoop in de geschiedenis ervan.
In het kraaiennest van een nagebouwd zestiende-eeuws zeilschip kijkt Hans Goedkoop met een gelukzalige glimlach uit over de Noordzee. Het voormalige vaste gezicht van het geschiedenisprogramma Andere tijden is weer even terug op het oude nest en presenteert een serie over de geschiedenis van de Nederlandse scheepsbouw. In 2019 nam hij na bijna twintig jaar afscheid van het programma, al was hij daarin soms nog te horen als voice-over. “In eerste instantie was ik weer gevraagd om de achtergrondstem te doen. Ik zei: leuk, dit is een stukje familiegeschiedenis.”
De redactie wist niet dat de voorvaders van Goedkoop vanaf 1870 een belangrijke rol hadden gespeeld in de Amsterdamse scheepsbouw. “Mijn familie had een fortuin verdiend met scheepstransport. Op een gegeven moment zei een van de nazaten: ‘Ik wil zelf schepen bouwen.’ Hij leerde het vak als jongste maatje en kreeg de smaak te pakken. Rond 1870 kreeg hij voor zijn verjaardag een eigen scheepswerfje. Dat bestaat nog steeds: ’t Kromhout in Amsterdam-Oost, nu een museum.”
Eind negentiende eeuw maakte de Nederlandse scheepsbouw een grote vernieuwing door. Het was de overgang van zeilschepen naar stalen stoom- en motorschepen. “Op die golf gingen ze mee en werden steeds groter.”
Ook de schepen werden groter en voor meer ruimte weken ze uit naar de overkant van het IJ, waar een imposante scheepswerf verrees: de NSM, later NDSM. “Het was een van de grootste scheepswerven van Nederland. Mijn overgrootvader en mijn opa’s broer waren daar directeur. Mijn eigen opa begon er een scheepsmotorenfabriek. Ook hij werd groot. Ze behoorden tot de Amsterdamse elite.” Goedkoops vader wilde echter niets met het familiebedrijf te maken hebben. “Hij werd elders directeur van een motorenfabriek. Die ging later failliet. Hij sprak nooit over zijn schepenbouwende familie. Als ik ernaar vroeg, was het: ‘Ach, toestanden.’ Ik wist daarom vrijwel niets van deze geschiedenis: dat maakt deze serie voor mij extra leuk om te doen. Want van het familiekapitaal is weinig overgebleven. Ik moet nog steeds werken voor mijn geld, haha.”
Tekst: Bram de Graaf